ERTMS para liñas de tráfico reducido
Novo estándar ERTMS (clase A) para liñas ferroviarias non principais
Fronte ao ERTMS estándar, este sistema caracterizarase por requirir menos equipamento en vía e por tanto un menor custo económico que o correspondente a un equipamento ERTMS habitual, pero coas mesmas prestacións de seguridade.
O proxecto dividiuse en tres fases claramente diferenciadas:
Fase 0, definición do plan de proxecto e alcance: caracterización das liñas rexionais e identificación das liñas piloto.
Fase 1, definición dos requisitos para liñas obxectivo en España: requisitos funcionais, regras de enxeñaría e tecnoloxías necesarias.
Fase 2, implementación do piloto e validación
Carril roto 2
Demostrador dun sistema de detección de carril roto baseado en tecnoloxía de sinal acústico.
Partindo dos antecedentes asumidos no proxecto Carril Roto 1, este proxecto analiza a posibilidade de inxectar polo carril un sinal acústico que poida detectar a rotura parcial ou total, mesmo cunha formulación predictiva por poder detectar posibles fisuras previas á rotura.
Os traballos céntranse en dous tipos de sistemas estáticos que se diferencian pola fonte de vibración, que nun será un xerador de sinal integrado no propio sistema e no outro o material rodante polo seu contacto roda–carril.
Está previsto o despregamento de dous prototipos na provincia de Ávila (liña 100, Madrid-Irún).
Cros-T
Crossing Effects Between Trains. Análise dos efectos do cruzamento entre un tren de alta velocidade e un tren de mercadorías (proxecto UIC).
O obxectivo do proxecto é agrupar e analizar a experiencia doutros administradores e operadores ferroviarios europeos para determinar a velocidade máis segura de cruzamento por enriba do valor actualmente establecido (200 km/h). Sumando os estudos previos de Adif, realizados mediante un modelo CFD (Computational Fluid Dynamics) previamente calibrado mediante ensaios en circulación reais, ós doutros administradores, disponse dun amplo capítulo de resultados representados por presións, forzas e momentos que se producen durante o cruzamento con diferentes tipos de vehículos de mercadorías, tanto ao descuberto como en túnel.
Desta maneira poderase, por exemplo, expor da maneira máis colexiada posible que novas medidas serían necesarias para eses ensaios. Por outra banda, debe terse en conta que os requisitos actuais para o material rodante de carga non consideran métodos para avaliar as presións exercidas sobre a carga, polo que o desenvolvemento dunha primeira versión de IRS sería un obxectivo principal do proxecto.
3D Pilot
Demostrador dun sistema automático de modelado da infraestrutura lineal BIM 3D
A implantación da tecnoloxía BIM é un proceso fundamental nas actividades de Adif que requiren a innovación en todo o ciclo de vida dun activo baseada na transformación dixital e a automatización de procesos. Con este proxecto búscase unha solución á dixitalización da infraestrutura lineal en formato BIM 3D a partir da captura masiva de datos con sensores Lidar, cámaras RGB 360º, sistema de posicionamento GNSS e inercial e procesamento automático dos datos.
A resolución do reto no que se enmarca o proxecto consiste en comprobar que a tecnoloxía 4.0, intelixencia artificial e software conversor, é técnica e economicamente viable para automatizar a xeración de modelos BIM 3D da infraestrutura lineal ferroviaria.
Track view AV
Adquisición e implantación dun sistema de captura de imaxes e software de consulta que permita realizar percorridos virtuais pola infraestrutura de alta velocidade
O obxecto deste proxecto é dispor dunha base de imaxes da traza xeorreferenciadas gravadas desde a cabina de condución dos vehículos de Adif, de modo que calquera empregado de Adif poida realizar unha visita virtual a calquera punto da infraestrutura.
O sistema contará con imaxes de toda a rede (4000 km) capturadas cada 3 metros polas dúas cámaras situadas na cabina dianteira e traseira do tren con panorámicas a nivel de vía, posibilidade de zoom, medida de distancias entre dous puntos, referencias quilométricas, etc. A actualización será anual, o que permitirá dispor dun histórico para analizar posibles cambios no tempo, así como anotar calquera información de interese detectada.
Finalmente, este proxecto permitirá escalar as imaxes capturadas como unha ferramenta de posicionamento de activos e dixitalización da rede.
Aeronoise
Este proxecto busca determinar de xeito adecuado os elementos e análises de medición precisos para obter conclusións sobre o nivel de ruído aerodinámico ferroviario en liñas de alta velocidade. A partir de aí, fixar estratexias e políticas respecto dos niveis de ruído aerodinámico para o FFCC de alta velocidade, que permitan que no futuro exista un material rodante optimizado fronte a esta cuestión, e a recomendación para a implantación de diversas medidas de mitigación até tal momento, tanto nos trens como na infraestrutura.
InBridge4EU
Mellora das normas europeas sobre pontes ferroviarias
InBridge4EU pretende responder a estes puntos mediante a formulación dun método mellorado e harmonizado para avaliar a interface dinámica europea entre as pontes ferroviarias e o material rodante. Os resultados deste proxecto proporcionarán unha base sólida para a guía que se está a redactar dentro do grupo especial DIBRST CEN/TC250/SC1 para a dinámica de pontes. Finalmente, como consecuencia, avaliaranse coidadosamente os resultados económicos de cambiar calquera dos criterios/parámetros/metodoloxías antes mencionados no panorama actual de pontes ferroviarias europeas.
Ligazóns relacionadas
Smart Grid (Piloto)
Rede eléctrica ferroviaria intelixente (piloto)
O obxectivo do presente Proxecto é facer evolucionar a rede eléctrica ferroviaria actual dunha liña ferroviaria de corrente alterna a unha rede eléctrica ferroviaria intelixente (Railway Smart Grid) con novas funcionalidades e máis eficiente. Entre os desafíos expostos atópanse os seguintes:
Hympulso
Fonte de alimentación híbrida de pila de combustible para aplicacións ferroviarias
Os obxectivos principais do proxecto son os seguintes:
Este proxecto persegue estudar e probar as condicións de seguridade dun vehículo propulsado por hidróxeno, colaborar no desenvolvemento dunha estación de reposición, realizar o estudo das condicións de seguridade necesarias de operación e subministración de hidróxeno, e definir a seguridade para implementar a tecnoloxía de hidróxeno na infraestrutura.
Minibarreiras acústicas
O proxecto consiste na colocación de minibarreiras acústicas nunha contorna preferiblemente urbana ou periurbana con problemas de contaminación acústica provocada polo paso do tren, para demostrar a efectividade da solución a nivel acústico, cuantificando a redución do ruído, para velocidade do tren limitada por baixo dos 160 km/h, e demostrar o seu baixo impacto visual. Para a realización do ensaio, as mini e microbarreiras instalaranse na liña convencional 276 Maçanet-Massanes - L’Hospitalet de Llobregat, entre o km 114+000 e o 115+000. Para a verificación da efectividade acústica das mini e microbarreiras contarase cun equipo de investigación da división acústica LEAM-CATMech, da Universitat Politécnica de Cataluña, especializado no ámbito da vibroacústica, o ruído ambiental e as vibracións xeradas pola infraestrutura ferroviaria.
Battery Train
Battery train usage of batteries on non or partially electrified lines
Os trens de tracción a batería (Battery Multiple Units, BMU) representan unha alternativa sostible para substituír progresivamente os trens diésel nos tramos non electrificados. Estes vehículos permiten aproveitar a electrificación existente na rede ferroviaria para cargar as súas baterías en tramos con catenaria, ademais de recorrer a infraestruturas de recarga estática en estacións estratexicamente situadas. A súa implementación na RFIX contribuiría significativamente á redución da pegada de carbono, especialmente nos corredores onde a electrificación completa non é viable a curto ou mediano prazo.
Este proxecto busca analizar a viabilidade dos BMU desde a perspectiva de ADIF dentro dun grupo de traballo da UIC, avaliando as necesidades de infraestrutura para a súa implementación. Estudaranse aspectos como a instalación de puntos de carga en estacións, a posibilidade de carga en marcha mediante catenaria ríxida ou convencional e o impacto na operativa ferroviaria. Con iso, preténdese desenvolver un marco técnico e estratéxico que facilite a transición cara a un sistema ferroviario máis sostible e eficiente.
EU-rail
Proxectos da primeira chamada nos que intervén Adif como membro fundador
MOTIONAL (FA1+TT) Network management planning and control mobility management in a multimodal environment and digital enablers. Proporcionar requisitos funcionais, especificaciones asociadas e solucións operativas e tecnolóxicas para permitir a futura xestión do tráfico europeo e intermodalidade (FA1). Tamén se facilita o intercambio regulado de datos harmonizados e a súa explotación por modelos numéricos (xemelgos dixitais) que poidan interactuar entre si (TT).
R2DATO (FA2) Digital and automated train operation. Aplicar as tecnoloxías de dixitalización para continuar co desenvolvemento do ETCS (nivel 3, satélite, integridade, comunicacións FMRCS...), avanzar na automatización da operación (ATO, condución autónoma e remota, manobras…), e desenvolver solucións innovadoras. O fin último é o incremento da capacidade, puntualidade, flexibilidade, resiliencia, e a redución dos custos operacionais
IAM4RAIL (FA3) Intelligent integrated asset management. Proporcionar novos requisitos técnicos, métodos, solucións e servizos innovadores baseados nas últimas tecnoloxías para minimizar os custos do ciclo de vida dos activos ou prolongar os mesmos. Ademais, auméntase a seguridade e mellórase a fiabilidade, a dispoñibilidade e a capacidade do sistema ferroviario, abordando tanto a infraestrutura como o material rodante.
Rail4EARTH (FA4) A sustainable and green rail system. Mellorar a sostibilidade do sistema ferroviario facéndoo máis atractivo e resiliente, contribuíndo aos obxectivos dunha Europa neutra en carbono para o 2050. O alcance esténdese ao material rodante, á infraestrutura, ás estacións e todos os seus subsistemas relacionados (redes de subministración, tracción, freos, almacenamento de enerxía...).
TRANS4RM-R (FA5) Transforming rail freight in Europe. Facer do transporte de mercadorías por ferrocarril a columna vertebral da cadea loxística máis resistente e con menos emisións, cumprindo os requisitos do cliente final. Aumentar a capacidade, mellorar a coordinación e a cooperación transfronteiriza reforzada entre administradores de infraestruturas. Mellorar a xestión xeral da rede mediante o despregamento e o uso de novas tecnoloxías como o axuste dixital (DAC) e a automatización.
FutuRe (FA6) Regional rail services / Innovative rail services to revitalize capillary lines. Revitalizar as liñas rexionais e fortalecer a súa capilaridade optimizando a produtividade (custo tren/km) diminuíndo o conxunto de custos de investimento e mantemento (CAPEX+OPEX). Fomentar o uso de solucións de baixo custo para ERTMS, material rodante específico, activos de infraestrutura e servizos. Incrementar a calidade do servizo, a seguridade operacional e a satisfacción do cliente para consolidar a acción vertebradora e de cohesión do ferrocarril nas distintas rexións europeas.
Proxectos CEDEX
Proxectos suxeitos á encomenda do Centro de Estudos e Experimentación de Obras Públicas
Dinámica vertical da vía. Caracterización dos parámetros con influencia na dinámica vertical da vía para optimizar as normas de deseño, construción e mantemento.
Mapas dixitais de infraestrutura e activos ERTMS. Definición do equipamento básico para a detección de elementos da infraestrutura e a súa dixitalización, realización de campañas de medidas en vía con tren auscultador e con drons e o desenvolvemento e deseño da estrutura de datos e a base de datos.
Infraestrutura da vía a velocidades > 300 KM/H. Recompilación de información simulación de paso de trens a velocidade superior a 300 km/h, extracción de conclusións respecto da deflexión vertical máxima e niveis de aceleración que poderían esperarse no carril e travesa para as novas velocidades comerciais e de deseño. Ensaiaranse no caixón velocidades superiores a 300 km/h.
Degradación da vía ao paso de trens. Estudo da cuantificación da degradación do balastro, da travesa e do carril. Desenvolvemento de procedementos novos para a determinación do estado da banqueta do balastro.
Caixón ferroviario do CEDEX. Ensaios en modelos, a escala 1:1, no caixón ferroviario do CEDEX para analizar calquera desenvolvemento ou innovación tecnolóxica que Adif considere necesario.
Convertidores electrónicos de potencia DC/AC. Análise de distintas topoloxías, estratexias de conmutación, parámetros de operación e utilización de elementos auxiliares asociados a convertidores electrónicos de potencia DC/AC de até 1,5 MW con conexión á catenaria de 3000 V para ver a influencia que poden ter sobre os circuítos de vía de 50 Hz e os de audiofrecuencia.
Impartición de cursos. Impartir cursos de ERTMS e sobre tecnoloxía ferroviaria.
Pegada de carbono. Elaborar unha metodoloxía de cálculo de pegada de carbono de instalacións e servizos de Adif; crear unha guía de estimación da pegada de carbono, da redución das emisións e da política de aforro enerxético e o asesoramento para incluír o concepto de pegada de carbono na contratación pública.
Revexetación de taludes. Selección das especies idóneas a partir do mapa de sectorización da vexetación de ribeira do CEDEX e os traballos previos desenvolvidos nese sentido. Boas prácticas para a semente e plantación destas especies.
Protección de pasos superiores. Estudo bibliográfico de medidas e especificaciones técnicas e análises das alternativas para a protección dos alicerces dos pasos superiores fronte ao descarrilamento dun tren.
Conservación e restauración de canles e ribeiras. Estudo de operacións e boas prácticas para o mantemento de canles e ribeiras: roza, poda, apeo, prevención de obstrución en pontes e obras de drenaxe transversal, eliminación de elementos obstructivos, xestión de vexetación acuática (especialmente helófitos), control da erosión en marxes e leito, e xestión de especies exóticas invasoras.
Proxectos EU-Rail (1.ª chamada)
Convertidores electrónicos de potencia DC/AC. Análise de distintas topoloxías, estratexias de conmutación, parámetros de operación e utilización de elementos auxiliares asociados a convertidores electrónicos de potencia DC/AC de até 1,5 MW con conexión á catenaria de 3,000 V para ver a influencia que poden ter sobre os circuítos de vía de 50 Hz e os de audiofrecuencia.
Desarrollo de una solución para optimizar la gestión del tráfico ferroviario mediante el uso de la tecnología de inteligencia artificial
Adif publica la presente convocatoria de Consulta Preliminar al Mercado para abordar la fase de I+D+i de este proyecto que supone la preparación de un contrato para el desarrollo de una solución para optimizar la gestión del tráfico ferroviario mediante el uso de la tecnología de inteligencia artificial. El presupuesto estimado es de 0,6 millones de euros.
El plazo para la presentación de propuestas comenzará el día siguiente al de publicación de esta Resolución en el Perfil del Contratante de la Plataforma de Contratación del Sector Público, y se prolongará durante un plazo de dos meses. Este plazo podrá ser prolongado por el órgano convocante si así se considera oportuno en atención al desarrollo de la consulta.
Desarrollo y ensayo de un sistema detección de amenazas a la seguridad y la autoprotección en la explotación ferroviaria
Adif publica la presente convocatoria de Consulta Preliminar al Mercado para abordar la fase de I+D+i de este proyecto que supone la preparación de un contrato para el desarrollo y ensayo de un sistema de detección de amenazas a la seguridad y la autoprotección en la explotación ferroviaria. El presupuesto estimado es 0,6 M€.
El plazo para la presentación de propuestas comenzará el día siguiente al de publicación de esta Resolución en el Perfil del Contratante de la Plataforma de Contratación del Sector Público, y se prolongará durante un plazo de un mes. Este plazo podrá ser prolongado por el órgano convocante si así se considera oportuno en atención al desarrollo de la consulta.
Sistema de supervisión de zonas y puntos calientes en vagones ferroviarios que transportan mercancías peligrosas
Adif publica la presente convocatoria de Consulta Preliminar al Mercado para abordar la fase de I+D+i de este proyecto que supone la preparación de un contrato para el desarrollo y ensayo de un sistema de supervisión de zonas y puntos calientes en vagones ferroviarios que transportan mercancías peligrosas . El presupuesto estimado es 1,0 M€.
Sistema de protección independiente en zonas neutras de separación de fases eléctricas en líneas ferroviarias alimentadas en corriente alterna monofásica (SPZN)
Adif publica la presente convocatoria de Consulta Preliminar al Mercado para abordar la fase de I+D+i de este proyecto que supone la preparación de un contrato para el desarrollo y ensayo de un sistema de protección de Zonas Neutras en líneas alimentadas con corriente alterna monofásica. El presupuesto estimado son 0,6 M€.
Sabemos que ninguén innova só, por iso habilitamos unha porta para que calquera persoa ou entidade poida facernos chegar as súas propostas de innovación ferroviaria. Debe tratarse de ideas ou proxectos que teñan aplicación na infraestrutura que xestiona Adif, mesmo de xeito indirecto. Non é unha vía para presentar produtos comerciais. Todas as propostas de ideas que nos cheguen analizaranse conforme ao sistema de xestión de innovación de Adif, certificado pola norma ISO 56001. Hai dúas formas de enviarnos unha proposta:
Cumprimenta o cuestionario que se abre con esta ligazón e responde a todas as preguntas de xeito claro e conciso para que poidamos entender ben a túa proposta:
As propostas deben ir aliñadas cos retos de innovación de Adif. Podes consultalos no apartado Retosou ben descargar o Mapa de retos de innovaciónen formato pdf. Podes enviar calquera dúbida ou suxestión a: innova@adif.es.
Os teus datos persoais serán incorporados a un ficheiro titularidade de Adif cuxa finalidade é posibilitar o acceso aos servizos ofrecidos a través da páxina web.
Política de innovación de Adif e Adif AV
A Política de innovación de Adif e Adif AV foi aprobada polo presidente en outubro de 2025. É conforme á norma ISO 56001 Xestión da innovación. A política de innovación implica a todos os niveis e membros das dúas empresas de forma transversal e servirá de marco para establecer os obxectivos anuais de innovación e planificar os recursos necesarios para conseguilos.
Marco normativo
EU-Rail, un futuro de innovación
O impulso que desde Adif se imprime á innovación ten un dos seus aspectos visibles na nosa presencia como socios fundadores de Europe’s Rail Joint Unvertaking (EU-Rail), asociación europea de investigación e innovación ferroviaria creada no marco do programa Horizonte Europa (2020-2021).
