Liña Madrid - Barcelona - Fronteira Francesa

Eixo de comunicación de España con Europa

As orixes remóntanse á década dos 80 do século pasado. O 8 de decembro de 1988, o Consello de Ministros aprobou o proxecto da liña de alta velocidade Madrid - Barcelona, incluído no Plan de transporte ferroviario (PTF), aprobado un ano antes. O proxecto non contemplaba unha liña para velocidades de 300 km/h, senón a duplicación da vía ao longo do trazado existente con novas variantes ao longo do mesmo. Finalmente, decidiuse construír unha infraestrutura independente en ancho UIC e con parámetros de alta velocidade.

Historia da liña

Foron necesarios vinte anos para completar un trazado que atravesaba zonas especialmente complicadas, como a saída de Madrid, o tramo Lleida-Martorell ou a entrada a Barcelona.

Os primeiros tramos licitáronse en 1993 e en 1995 comezaron os traballos. O tramo Madrid - Zaragoza - Lleida, de 443 quilómetros de lonxitude e un investimento de 4500 millóns de euros, entrou en servizo en outubro de 2003, con trens Altaria e AVE Serie 100 da liña Madrid - Sevilla. Inicialmente só alcanzaban velocidades máximas de 200 km/h, durante o período de implantación dun novo sistema de sinalización, o Ertms nivel 1, que permitiría aumentar progresivamente a velocidade. Deste xeito, no 2006, co novo sistema instalado por primeira vez en España, os trens AVE alcanzaron velocidades máximas primeiro de 250 km/h, despois 280 km/h e finalmente 300 km/h en maio de 2007, o que reduciu significativamente os tempos de viaxe.

As estacións desta ruta inicial, ademais da terminal de orixe Madrid-Puerta de Atocha, foron Guadalara-Yebes (nova), Calatayud (remodelada e ampliada), Zaragoza-Delicias (nova) e Lleida-Pirineus (remodelada).

 

En maio de 2006, o primeiro servizo comercial entre Madrid e Barcelona circulou por medio dun tren Alvia CAF de ancho variable (Serie 120) que utilizaba un cambiador situado en Puigvert, Lleida, para continuar a viaxe directa a Barcelona por vía convencional.

En decembro de 2006, tras un investimento de 1613 millóns de euros, inauguráronse outros 108 quilómetros da liña correspondente ao tramo Lleida - Camp de Tarragona e á circunvalación de Lleida. A apertura deste tramo foi a primeira conexión entre as capitais catalás a través da alta velocidade.

Catorce meses despois, en febreiro de 2008, púxose en servizo o tramo Tarragona - Barcelona de 98 quilómetros e un investimento de 2653 millóns de euros, co que quedaban conectadas por alta velocidade as dúas principais cidades españolas.

Despois dun investimento global de case 9000 millóns de euros, o 20 de febreiro de 2008 púxose en marcha a conexión de alta velocidade entre Madrid e Barcelona con dúas viaxes en tren da serie 103 que cubriron a distancia en 2 horas e 38 minutos.

O tramo Barcelona - Figueres, de 131 quilómetros, supuxo un investimento de máis de 3700 millóns de euros, sen incluír os fondos destinados ás obras de adaptación e construción das estacións de Barcelona Sants, Girona e Figueres Vilafant.  

A inauguración completa deste tramo tivo lugar o 8 de xaneiro de 2013, nunha cerimonia presidida pola Súa Alteza Real o Príncipe de Asturias.

Inicialmente, máis da metade da lonxitude de todo o tramo (75 km) utilizábano os trens de mercadorías en dúas seccións, unha entre Mollet e Girona Mercancias e outra en Figueres. Isto permitiu que a primeira circulación dun tren de mercadorías en ancho UIC por liña de alta velocidade tivese lugar en España o 21 de decembro de 2010. O servizo é posible grazas á combinación de infraestruturas de ancho internacional con infraestruturas da rede convencional nas que se instalou unha pista cun terceiro carril.

Dúas das infraestruturas máis destacadas construídas entre Barcelona e Figueres son os túneles urbanos de Barcelona e Girona. A perforación con tuneladora dos dous túneles completouse en xullo de 2010.

 

Outras infraestruturas salientables do tramo son a estación de La Sagrera (en construción), o segundo túnel urbano de Montmeló e o túnel de Montcada i Reixac, tamén executado con tuneladora.

 

A liña Madrid - Barcelona conecta co tramo internacional nunha nova estación, Figueres-Vilafant.  Dende decembro de 2010, esta estación é o punto de transbordo da conexión ferroviaria Barcelona - París, ata a entrada en funcionamento da conexión directa de alta velocidade entre Barcelona e París.

O punto final do corredor e enlace coas redes europeas de alta velocidade é a sección internacional Figueres-Perpiñán, en servizo desde decembro de 2010. É un tramo apto para o tráfico de viaxeiros e mercadorías.  A súa construción foi realizada por un consorcio franco-español en réxime de concesión, cun investimento de 1100 millóns de euros. Dunha lonxitude total de 44,4 quilómetros, 19,8 percorren o territorio español e 24,6 o francés. A barreira dos Pirineos salvouse co túnel de Pertús, de 8,2 quilómetros.